Gemeenteraad

Algemene beschouwingen over de Jaarstukken 2025, Voorjaarsnota 2026, Kadernota 2027 en Coalitieakkoord  (Toelichting op amendementen en moties)
Sprekersvolgorde FvD – VVD – NE – RGL – CU- CDA – SP – PvdD – PRO – SGP - ONS - D66

Elk jaar legt het college aan de gemeenteraad uit wat het heeft gedaan en hoeveel geld daarmee gemoeid was. Dat is wettelijk verplicht. De Jaarstukken 2025 bevatten twee onderdelen: het jaarverslag en de jaarrekening.
Het jaarverslag laat zien of de gemeente heeft gedaan wat de raad had afgesproken. De jaarrekening laat zien hoe de gemeente er financieel voor staat.
In het jaarverslag wordt verantwoording afgelegd over de uitvoering van het door de raad vastgestelde beleid. Het bestaat uit een beleidsverantwoording per programma en een verantwoording op specifieke onderwerpen in de paragrafen. De jaarrekening bestaat uit de balans, een toelichting op de balans, het overzicht van baten en lasten en de toelichting hierop. Daarnaast bevat de jaarrekening een bijlage met de verantwoordingsinformatie over specifieke uitkeringen en een bijlage met het overzicht van gerealiseerde baten en lasten per taakveld.

Op grond van artikel 6 van de Financiële verordening, vastgesteld op grond van artikel 212 van de Gemeentewet, brengt het college na vier maanden van het begrotingsjaar een tussentijdse rapportage uit, aangeduid als de Voorjaarsnota. Deze rapportage bevat per programma een inhoudelijke uiteenzetting over afwijkingen in de uitvoering en de hieruit voortvloeiende beleidsaanpassingen. Per programma wordt ook een overzicht van baten en lasten gegeven, met de bijgestelde raming en een toelichting. De mutaties in de Voorjaarsnota 2026 laat een voordelig begrotingsresultaat zien van circa € 0,3 miljoen ten opzichte van de primitieve begroting. Een gedetailleerde toelichting op alle mutaties vindt u in hoofdstuk 3 van deze Voorjaarsnota.

Op het adres Hoorn 198 zijn in het afgelopen jaar ca. 16 dak- en/of thuisloze inwoners opgevangen die niet (kunnen) voldoen aan de voorwaarden van bestaande opvangregelingen waardoor zij tussen wal en schip zijn gekomen. Doel is (geweest) om terugval of een neerwaartse spiraal tot slechtere omstandigheden te voorkomen waarbij is toegewerkt naar een duurzame oplossing op alle leefgebieden met de focus op inkomen en huisvesting (besluit 3354198 - 2024).

In het besluit uit 2024 was vooraf vastgelegd dat de voorziening zou worden geëvalueerd om te ontdekken welke impact de voorziening heeft kunnen maken voor de bewoners, of een dergelijke voorziening bijdraagt aan het verlagen van de druk binnen de zware casuïstiek, of er doorstroommogelijkheden waren, welke uitdagingen men is tegengekomen en hoe de kosten/baten kant er uit ziet. De evaluatie is nu afgerond. Conclusie is dat de impact voor de dak- en/of thuislozen bewoners groot is en dat de kosten in verhouding tot andere woonvoorzieningen laag te noemen zijn. Voorgesteld wordt om te onderzoeken of het voor langere tijd in stand houden van een dergelijke voorziening, wel op een andere locatie, mogelijk is.

Een dergelijk onderzoek is ook te rechtvaardigen binnen de kaders van de Sociale Visie die de gemeenteraad in juli van dit jaar heeft vastgesteld. De opgave ‘Bestaanszekerheid’ wordt gezien als het fundament voor gelijke kansen en een gezond leven. Bestaanszekerheid is de noodzakelijke basis voor onze ambities: een woning, voldoende inkomen en de mogelijkheid om mee te doen voor al onze inwoners. Die zekerheid is het fundament voor de andere opgaven die zich samengevat richten op een kansrijk en gezond leven voor alle inwoners.

De uitvoering van STROOM (het voormalige Energietransitiehuis) komt nu goed op gang en het netwerk en het aantal initiatieven groeien snel. Het is nu hét moment om deze initiatieven uit het netwerk aan te jagen die passen bij de gezamenlijke ambities. Om deze initiatieven aan te jagen verwerken we met dit besluit de beschikbare subsidie en bijdragen op de juiste manier in de begroting zodat we cofinanciering kunnen toekennen aan kansrijke projecten met een multiplier-effect.

• De raad bij de voorjaarsnota 2026 voor te stellen de financiële gevolgen, die voortvloeien uit dit besluit, te verwerken in de begroting op basis van bijgevoegde begrotingswijziging. 
• Het bestaande projectbudget PJ0407 ‘Deelakkoord Energietransitiehuis’ op te hogen met € 700.000,- ter uitvoering van onderwijsontwikkeling, samenwerking en projectmanagement binnen het HCA deelakkoord Energietransitiehuis in de jaren 2025-2027 en ter uitvoering van het project inclusief werkgeverschap binnen het ‘Deelakkoord Energietransitiehuis’. 
• Het bestaande projectbudget PJ0387 ‘Oprichting Energietransitiehuis’ ophogen met € 415.000,- ten behoeve van cofinanciering bij externe initiatieven/samenwerkingsprojecten op het gebied van werken, leren en innoveren rondom de opgave Energietransitie; 
• De dekking van de € 700.000,- wordt verkregen vanuit de toegekende € 600.000,- subsidie voor het deelakkoord Energietransitiehuis van Provincie Zuid-Holland en de toegekende bijdrage van € 100.000,- aan het deelakkoord vanuit het cofinancieringsfonds van GR Holland Rijnland. 
• De dekking van de € 415.000,- wordt verkregen vanuit de nog resterende middelen van de € 825.000,- incidenteel die in de Begroting 2025 onder nummer X018 beschikbaar is gesteld voor 'hbo-Bidbook: Energietransitiehuis' en momenteel gereserveerd is binnen de Reserve Economie.

De gemeenten in Holland Rijnland hebben besloten om de maatschappelijke zorg met ingang van 2023 door te decentraliseren. Dit betekent dat de opvang van inwoners die dak- en/of thuisloos zijn voortaan sub-regionaal georganiseerd wordt.
Stichting De Binnenvest voert sinds 2023 de taak ‘Opvang’ uit voor de gemeenten in de Rijnstreek. Afgesproken is dat deze subsidie meerjarig wordt verstrekt voor de periode 2023–2026. Het college van de gemeente Alphen aan den Rijn stelt jaarlijks het subsidiebedrag vast. Voor dit jaar bedraagt de subsidie € 1.491.826,54.

Op 11 november 2025 is een convenant Regio Deal Sierteeltregio tussen het Rijk en Sierteeltregio gesloten. De middelen die het Rijk daarmee beschikbaar stelt, zullen worden besteed aan projecten die de Brede Welvaart in de Greenportregio’s Boskoop, Duin- & Bollenstreek en Aalsmeer versterken. De deelnemende partijen in de Sierteeltregio hebben daartoe een samenwerkingsovereenkomst gesloten. Gemeente Alphen aan den Rijn fungeert als Regiokassier. Het college van burgemeester en wethouders heeft voor verstrekking van de Rijksmiddelen een subsidieregeling Regio Deal Sierteeltregio vastgesteld. De gemeente zal, na zwaarwegend advies van de Stuurgroep Regio Deal, de rijksmiddelen via deze subsidieregeling uitkeren aan projecten die voldoen aan de in de subsidieregeling gestelde voorwaarden.

Naar verwachting treed per 1 januari 2027 de Wet versterking Regie Volkshuisvesting in werking. Deze wet zorgt er onder andere voor dat gemeenten meer grip krijgen op de (sociale) woningbouw, procedures worden verkort en dat de urgentieregeling wordt aangepast. Deze wet kent daarnaast een aantal veranderingen die geïmplementeerd moeten worden. Een daarvan is het opstellen van een volkshuisvestelijk programma. Om tijdig met de implementatie van deze wet te kunnen starten, is een projectbudget van € 227.000,- nodig. Dit projectbudget wordt gedekt door de eenmalig door het Rijk beschikbaar gestelde middelen vanuit de Decembercirculaire 2025.

1. Voor de tijdige implementatie van de op 1 januari 2027 in werking tredende Wet versterking regie volkshuisvesting eenmalig een projectbudget van € 227.000,- beschikbaar te stellen; 
2. Dit bedrag te dekken middels een onttrekking aan de Algemene reserve, waarmee vooruit wordt gelopen op het in de raad van 9 juli 2026 vast te stellen rekeningresultaat 2025, waarvan de – in december 2025 reeds ontvangen - eenmalige uitkering ad. € 227.000,- voor dit specifieke doel vanuit de afgelopen Decembercirculaire 2025 deel uitmaakt; 
3. De raad bij de Voorjaarsnota 2026 voor te stellen de financiële gevolgen, die voortvloeien uit dit besluit, te verwerken in de Begroting 2026 op basis van bijgevoegde begrotingswijziging.

In artikel 3 lid 1 van de Financiële verordening (ex artikel 212 Gemeentewet) Gemeente Alphen aan den Rijn staat dat het college jaarlijks aan de raad een kadernota aanbiedt. De kadernota is een richtinggevend document met daarin de financiële kaders en de beleidsvoornemens voor de programmabegroting van het volgende begrotingsjaar en de meerjarenraming.
De kadernota 2027 geeft het saldo van de startpositie voor het opstellen van de begroting 2027. Dit is een weergave van de opgave die het college en de raad hebben om de begroting 2027-2030 in de twee laatste jaren structureel sluitend te krijgen. Hieronder een overzicht van de kadernota 2027. Er is geen sprake van een structureel evenwicht in de jaren 2027 tot en met 2030.

Tom in de Buurt heeft op grond van de overeenkomst genaamd ‘Dichtbij in de Rijnstreek 2022 2026’ de opdracht om voor de gemeenten Alphen aan den Rijn, Nieuwkoop en Kaag en Braassem uitvoering te geven aan taken in het kader van de Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo). Deze overeenkomst loopt na 31-12-2026 af. De overeenkomst biedt ruimte om het contract met drie jaar (dat wil zeggen tot en met 31-12-2029) te verlengen. Het College van B&W van de gemeente Alphen aan den Rijn heeft besloten om gebruik te maken van deze verlengingsoptie. In de overeenkomst per 2027 zijn nadere afspraken gemaakt over het takenpakket van Tom in de buurt, de samenwerking en het budget.

1. Besluiten om het bijgevoegde addendum vast te stellen en te ondertekenen, waarmee wordt besloten om de hoofdovereenkomst (basisopdracht Ondersteuning) met Tom in de Buurt te verlengen met drie jaar, voor een jaarlijks bedrag van € 19.794.000 voor 2027, € 21.105.000 voor 2028 en € 22.647.000 voor 2029;
2. Besluiten om de addenda ‘Ondersteuning Plus’ en ‘Toegang Plus’ zoals naar verwezen in het bijgevoegde addendum eveneens met drie jaar te verlengen voor de periode 2027-2029, voor een jaarlijks bedrag van € 1.234.000 voor 2027, € 1.301.000 voor 2028 en € 1.371.000 voor 2029;
3. De financiële consequenties zoals aangegeven in de totaaltabel onder financiële consequenties verwerken in de Kadernota 2027;
4. Wethouder Schotanus mandateren om namens het College het addendum te ondertekenen;
5. Over beslispunt 1 bijgaande raadsinformatiebrief te versturen naar de raad;
6. Over beslispunt 1 bijgaande brief te versturen aan de directeur-bestuurder van Tom in de buurt.

De gemeente is deelnemer in de Stichting Greenport regio Boskoop en vanuit die rol zeer nauw betrokken bij een duurzame economische en ruimtelijke ontwikkeling van de Greenport regio Boskoop. Zowel de bij de stichting betrokken overheden als het bedrijfsleven dragen hier jaarlijks financieel aan bij. Met deze middelen worden in triple-helix verband projecten voorbereid en uitgevoerd die partijen niet afzonderlijk kunnen oppakken. Het gaat om opgaven rond zoetwaterbeschikbaarheid en waterkwaliteit, biodiversiteit, circulariteit zoals veenvervanging met lokale reststromen, plasticreductie en op het gebied van onderwijs en arbeid. De omvang van deze opgaven is de afgelopen jaren sterk toegenomen, maar de jaarlijkse bijdrage is in de afgelopen 11 jaar slechts één maal geïndexeerd. Het tekort wat daardoor is ontstaan, wordt nu ingelopen. Zowel gemeente Alphen aan den Rijn als gemeenten Bodegraven-Reeuwijk en Waddinxveen dragen daar naar verhouding aan bij.

De gemeente Alphen aan den Rijn zorgt samen met de schoolbesturen op haar grondgebied voor goede schoolgebouwen. Scholen kunnen een aanvraag bij de gemeente indienen voor een voorziening, bijvoorbeeld nieuwbouw of uitbreiding van een schoolgebouw. Aan de hand van de verordening voorzieningen huisvesting 2025 stelt de gemeente elk jaar een lijst vast waarop staat welke voorzieningen worden toegekend en welke voorzieningen worden afgewezen. De gemeente doet dit na overleg met de schoolbesturen. Dit besluit heeft betrekking op uitvoering in het kalenderjaar 2026.

In de afgelopen jaren is het winkelcentrum Ridderhof vernieuwd en de openbare ruimte opnieuw aangelegd. Winkelpanden zijn gesloopt, waardoor er ruimte is vrijgekomen voor de bouw van een woontoren. Afspraken over deze herontwikkeling zijn destijds tussen gemeente en ontwikkelaar vastgelegd in een privaatrechtelijke overeenkomst. 

De plannen voor de woontoren worden momenteel uitgewerkt door de ontwikkelaar. Om als gemeente de belangrijkste kaders te schetsen, waarbinnen de woontoren wordt gerealiseerd, is een Nota van Uitgangspunten opgesteld. Met deze Nota van Uitgangspunten zijn de belangrijkste eisen voor het woongebouw Ridderhof vastgelegd. Hierbij worden ook koppelkansen, in lijn met de gemeentelijke ambities, benut. De Nota van Uitgangspunten dient als toetsingskader voor het verdere ontwerpproces van het woongebouw en het ontwerp van de openbare ruimte en de aanvraag van de omgevingsvergunning. In deze Nota van Uitgangspunten zijn alle vigerende beleidskaders opgenomen en is waar mogelijk ook rekening gehouden met ambities.

In de huidige woonvisie is opgenomen dat ontwikkelaars minimaal 30% sociale woningbouw moeten realiseren en daarnaast 20% middelduur, waarbij gekozen kan worden voor midden huur of goedkope koop, en 15% betaalbare koop. Verschillende projectontwikkelaars hebben ons gevraagd of zij in plaats van betaalbare koop, ookmiddeldure huurwoningen mogen ontwikkelen. Aangezien we een tekort hebben aanmiddeldure huurwoningen en goedkope koopwoningen, de maandlasten voormiddeldure huur of goedkope koop aanzienlijk lager zijn dan voor betaalbare koop en de inkomenseisen voor betaalbare koop aanzienlijk hoger zijn dan voor middel dure huur ofgoedkopekoop, stellen wij voor om dit mogelijk te maken. Hiermee zorgen we ervoor dat er meer woningen worden gerealiseerd in het middensegment en meer mensen een kans maken op een betaalbare woning.

In de periode 2028-2029 staat levensduurverlengend groot onderhoud gepland bij de beweegbare bruggen over de Oude Rijn, Heimanswetering en Ziende. De voorbereiding van deze werkzaamheden zijn gestart.

Om ten behoeve van het project de juiste procedurele en juridische stappen te kunnen zetten, dient te worden voldaan aan twee belangrijke voorwaarden. Provincie Zuid-Holland en gemeente Alphen aan den Rijn gaan een samenwerkingsovereenkomst aan, waarin afspraken en verantwoordelijkheden worden beschreven.
Om voldoende financiële middelen beschikbaar te hebben, wordt de gemeenteraad voorgesteld, een bedrag van in totaal € 14.100.000 ter beschikking te stellen.

Er is in de meerjarenbegroting, deels, rekening gehouden met de te maken kosten. In de meerjarenbegroting 2026-2029 is een stelpost opgenomen voor de Ziendebrug. Daarnaast wordt een bedrag vanuit de Reserve groot onderhoud beweegbare bruggen onttrokken.

Het college stelt de raad voor om het geactualiseerdeMeerjaren Investeringsprogramma Woningbouw- en Infrastructuur (MIPWI) 2026-2029 vast te stellen. Daarmee geven college en raad aan waar de bestuurlijke prioriteiten liggen voor het investeren of bijdragen in (grotere) verkeers- en woningbouwprojecten. Ten opzichte van vorig jaar zijn wijzigingen doorgevoerd, waaronder het toevoegen van infraprojecten, zoals deelvervoer en hubs. Voor andere projecten is extra financiering benodigd, zoals de verkeersmaatregelen bij Hazerswoude-Dorp. Ook woonprojecten zijn aangepast en toegevoegd.

Veiligheidsregio Hollands Midden heeft een concept Regionaal Risicoprofiel Veiligheidsregio Hollands Midden 2027-2030 opgesteld. Het Regionaal Risicoprofiel heeft tot doel inzicht te krijgen in de risico’s die binnen de veiligheidsregio bestaan.
Aan de raad wordt gevraagd aan te geven waar zij vindt dat de veiligheidsregio zich de komende jaren op moet richten. Deze wensen worden meegenomen in het Regionaal Beleidsplan van de veiligheidsregio.

Gemeenten hebben met veel verschillende veiligheidsvraagstukken te maken, van woonoverlast en jeugdcriminaliteit tot cyberveiligheid, huiselijk geweld en ondermijnende criminaliteit. Effectieve inzet op het veiligheidsdomein vereist keuzes - keuzes voor prioritering, instrumenten en samenwerking met veiligheidspartners. Dit vergt integrale samenwerking zowel binnen de eigen gemeentelijke organisatie als met externe partners. Daarbij hoort het vierjaarlijks opstellen van een Integraal Veiligheidsbeleid (IVB). Het IVB geeft invulling aan de wettelijke regierol van de gemeente om het doorlopende proces van werken aan en sturen op integrale veiligheid goed vorm te geven. Op dit moment is het Integraal Veiligheidsbeleid Alphen aan den Rijn 2023 – 2026 van kracht.

Om te komen tot het IVB 2027 – 2030, is er onder andere een veiligheidsanalyse gemaakt. Deze veiligheidsanalyse vormt de inhoudelijke basis voor verdere uitwerking en prioritering binnen het IVB 2027 – 2023. Op basis van de huidige veiligheidsanalyse voor de gemeente Alphen aan den Rijn, komt het college tot de volgende prioriteiten die verder uitgewerkt dienen te worden voor het definitieve IVB:

• Grip op complexe zorg- en veiligheidsproblematiek
• Versterken informatiebeeld en regionale samenwerking op aanpak ondermijnende criminaliteit
• Digitale weerbaarheid van kwetsbare doelgroepen vergroten
• Veilige Wijken